ԿԵԱՆՔԸ ՄԱՀԷՆ ԲԱԺՆՈՂ ԳԻԾԸ ՉԻ ԿՐՆԱՐ ՍԵՒԸ ՃԵՐՄԱԿԷՆ ԲԱԺՆԵԼ

Իմ սիրելի՛ բարեկամներուս՝ Ալֆային եւ Կարօ տայտային, որոնք հաւանաբար բազմիցս երգած են այս խօսքերը «Պէշիկթաշ»ի (Beşiktaş) մրցումներուն ընթացքին… 

«Ես եմ յարութիւնն ու կեանքը։ Ան որ ինծի կը հաւատայ, թէպէտեւ մեռնի՛, պիտի ապրի». (Յովհաննու 11։25)։

Երբեք նկատա՞ծ էք, թէ որքա՛ն դիւրութեամբ կը դասակարգենք մարդիկը։

Կարծես, թէ կան բարի եւ չար մարդիկ, արդարներ եւ մեղաւորներ, անոնք՝ որոնց կրնանք վստահիլ, եւ անոնք՝ որոնք առանց վարանելու կը դատապարտենք։ Կարծես իւրաքանչիւր հոգի իր մէջ վերջնական գոյն մը կը կրէ, որուն բոլորը կրնան տեսնել։

Բայց արդեօք մենք իսկապէս կրնա՞նք զանազանել սեւն ու ճերմակը մարդու մը սրտին մէջ։

Մարդ մը կրնա՞յ միայն իր գործած սխալներով սահմանուիլ, նոյնիսկ երբ ապաշխարութիւնը կը փոխէ իր ամբողջ կեանքը։ Իսկ ան, որ ինքզինք արդար կը կարծէ, կրնա՞յ վստահ ըլլալ, թէ իր սեփական սիրտը զերծ է խաւարէ։

Սուրբ Գիրքը մեզի կը յիշեցնէ. «Մարդը արտաքին երեւոյթին կը նայի, բայց Տէրը սրտին կը նայի». (Ա. Թագաւորաց 16։7)։

Թերեւս հոս է մեր առաջին սխալը. կարծել, թէ չարը զանազանելու կարողութիւնը մեզի իրաւունք կու տայ վերջնականապէս դատելու զայն գործող մարդը։

Որովհետեւ մեղքը ճանչնալը մէկ բան է, իսկ յաւակնիլ, թէ կը ճանչնանք հոգիի մը ամբողջ խորութիւնը՝ բոլորովին ուրիշ բան։

Պահ մը պատկերացնենք, որ մահը կանգնած է մեր առջեւ, ո՛չ թէ որպէս հեռաւոր սպառնալիք մը, այլ որպէս անմիջական իրականութիւն։

Այդ պահուն ի՞նչ պիտի մնար մեր համոզումներէն, մեր յաջողութիւններէն եւ այն լաւ պատկերէն, զոր տարիներու ընթացքին համբերութեամբ կառուցած ենք մեր մասին։

Կրնայի՞նք մեր բարի գործերը ներկայացնել Աստուծոյ առջեւ՝ որպէս երաշխիք։ Կրնայի՞նք մենք մեզ արդարացնել՝ ըսելով, թէ ուրիշներ մեզմէ աւելի շատ մեղքեր գործած են։

Համեմատութիւնը երբեմն կը հանգստացնէ մեր խիղճը, բայց ան չի պատասխաներ ամենակարեւոր հարցումին. Աստուծոյ առջեւ մեր յոյսը ի՞նչ հիմքի վրայ կը հանգչի։

Պօղոս կը գրէ.

«Որովհետեւ բոլորը մեղանչեցին եւ Աստուծոյ փառքէն զրկուեցան, եւ ձրիօրէն արդարացուեցան Անոր շնորհքովը՝ Յիսուս Քրիստոսով եղած փրկութեան միջոցաւ». (Հռովմայեցիս 3։23-24)։

Բոլորը մեղանչեցին։ Ո՛չ անպայման նոյն կերպով, ո՛չ ալ նոյն հետեւանքներով, բայց բոլորը Աստուծոյ շնորհքին պէտք ունին։

Ահա՛, թէ ի՛նչ կը խախտէ մեր մարդկային դասակարգումները. փրկութիւնը ձեռք չի բերուիր՝ ապացուցանելով, թէ մեր մերձաւորէն աւելի լաւն ենք։ Փրկութիւնը կը ստանանք Աստուծոյ շնորհքով՝ Յիսուս Քրիստոսի միջոցաւ։

Ասիկա չի նշանակեր, թէ չարը աննշան կը դառնայ, կամ թէ ապաշխարութիւնը անօգուտ է։ Այլ կը նշանակէ, թէ մեղաւորը պարտաւոր չէ իր անցեալին գերին մնալ, երբ անկեղծօրէն կը դառնայ դէպի Աստուած։

Անառակ որդիին առակը այս ճշմարտութեան վկայութիւնն է (Ղուկաս 15։11-32). կորսուած որդիին վերադարձը ուրախութեան առիթ կը դառնայ, ո՛չ թէ որովհետեւ անոր գործած մեղքերը երբեք գոյութիւն չեն ունեցած, այլ որովհետեւ ան կորսուած էր եւ գտնուեցաւ։

Ուրեմն, ինչո՞ւ խաչը այսքան կեդրոնական տեղ կը գրաւէ քրիստոնէական հաւատքին մէջ։ Որովհետեւ ան մեզի կը յիշեցնէ թէ՛ մեղքին ծանրութիւնը եւ թէ Աստուծոյ սիրոյն անսահմանութիւնը։

«Բայց Աստուած իր սէրը մեր հանդէպ կը յայտնէ անով, որ մինչ մենք տակաւին մեղաւոր էինք, Քրիստոս մեզի համար մեռաւ». (Հռովմայեցիս 5։8)։

Խաչը չի յայտարարեր, թէ բոլոր վարքագիծերը իրարու հաւասար են։ Ան կը յայտնէ, թէ Աստուած անտարբեր չէ մարդկային վիճակին հանդէպ. Յիսուս Քրիստոսի մէջ Ան հաշտութիւն կը պարգեւէ անոնց, որոնք փրկութեան կարիքն ունին։

Իսկ յարութիւնը այս յոյսին ամուր հիմքը կը հանդիսանայ։

Եթէ մահը ըլլար վերջին խօսքը, իւրաքանչիւր կեանք լռութեամբ պիտի աւարտէր։ Բայց Աւետարանը կը յայտարարէ, թէ Քրիստոս յարութիւն առաւ եւ մահը վերջնական յաղթանակը չտարաւ (Ա. Կորնթացիս 15։20-22, 54-57)։

Այսուհետեւ հարցումը այլեւս միայն այն չէ, թէ ո՛վ արժանի է բարի կամ չար կոչուելու։ Հարցումը շատ աւելի խորունկ կը դառնայ.

Մեր վստահութիւնը մեր սեփական արդարութեան վրայ դրա՞ծ ենք, թէ Քրիստոսի վրայ, որ կեանքը կը պարգեւէ։

Չխաբուինք. Աստուածաշունչը իրապէս կը խօսի դատաստանի, մարդկային պատասխանատուութեան եւ այն վերջնական բաժանումին մասին, որ կը զատէ զԱստուած ընդունողները՝ զԱյն մերժողներէն։ Շնորհքը այս իրականութիւնները չ՚անվաւերացներ։ Սակայն, ան մեզ կը հրաւիրէ խոնարհութեան։

Կրնանք անարդարութիւնը դատապարտել՝ առանց յաւակնելու, թէ կատարեալ կերպով կը ճանչնանք զայն գործող մարդուն սիրտը։ Կրնանք ապաշխարութեան հրաւիրել՝ առանց փակելու փոփոխութեան դուռը։ Կրնանք ճշմարտութիւնը փնտռել՝ առանց մենք մեզ վերջին Դատաւորը կարծելու։

Ուրեմն, ի՞նչ կը նշանակէ կեանքը եւ մահը բաժնող այս գիծը։

Ան մեզի կը յիշեցնէ մեր մարդկային սահմանափակութիւնը, մեղքին ծանրութիւնը եւ փրկութեան անհրաժեշտութիւնը։ Բայց ան մեզի իրաւունք չի տար ուրիշներուն վրայ վերջնական գոյն մը դնելու՝ կարծես, թէ մենք կրնանք Աստուծոյ փոխարէն որոշել անոնց յաւիտենական ճակատագիրը։

Որովհետեւ ո՞վ կրնայ պնդել, թէ կատարելապէս կը ճանչնայ ուրիշի մը սիրտը, եւ ո՞վ կրնայ ինքզինք արդար համարել իր սեփական արժանիքներով։

Թերեւս վերջապէս պէտք է փոխենք մեր հայեացքը. դադրինք ուրիշներուն խաւարը չափելէ եւ սկսինք քննել մեր սեփական լոյսի կարիքը։

Եւ քրիստոնեային համար այդ լոյսը անուն մը ունի՝ Յիսուս Քրիստոս։

Կեանքը եւ մահը բաժնող գիծը չի կրնար բաժնել սեւն ու ճերմակը, ո՛չ թէ որովհետեւ բարին ու չարը իրարու կը խառնուին, այլ որովհետեւ ո՛չ ոք կրնայ իր սեփական արդարութիւնը փրկութեան երաշխիք դարձնել եւ ո՛չ ոք կրնայ Աստուծոյ տեղը գրաւել՝ հոգիի մը նկատմամբ վերջնական դատաստան արձակելու համար։

Հետեւաբար, քրիստոնէական յոյսը չի հիմնուիր մեր այն կարողութեան վրայ, թէ ուրիշներէն աւելի ճերմակ ըլլանք, այլ Անոր շնորհքին վրայ, որ յաղթեց մահուան։

Որովհետեւ երբ ամէն ինչ կը թուի վերջ գտնել, մէկ խօսք կը մնայ.

«Ես եմ յարութիւնն ու կեանքը». (Յովհաննու 11։25)։

Եւ եթէ մահը կը նշէ մեր երկրային ճանապարհորդութեան աւարտը, Յիսուս Քրիստոսը յուսացողին համար ան ամէն յոյսի աւարտը չէ։

Վերջին սահմանը մարդուն գերազանցութեամբ չի հատուիր, այլ Քրիստոսի յաղթանակին հանդէպ հաւատքով կը սպասուի։

Եւ եթէ այս խօսքերը այսօր յատուկ արձագանգ մը կը գտնեն մեր մէջ, պատճառներէն մէկն ալ այն է, որ կեանքը մեզի յիշեցուցած է, երբեմն այնպիսի դաժանութեամբ մը, որուն դիմագրաւելու պատրաստ չէինք, թէ որքան փխրուն է ան։

Քանի մը ամիս առաջ, երկու հոգի, զորս ճանչնալու բախտը ունեցած եմ, երկու անձեր, որոնք իրենց ուրոյն տեղը ունէին իմ կեանքիս մէջ՝ մէկը մանկութեանս, միւսը երիտասարդութեանս տարիներուն, հեռացան այս աշխարհէն։

Անոնց բացակայութիւնը լռութիւն մը ձգեց, որուն դատարկութիւնը բառերը միշտ չեն կրնար լեցնել։ Իսկ մահուան դիմաց երբեմն անզօր կը մնանք՝ մեր յիշատակներով, մեր հարցումներով եւ այն ցաւով, որ այլեւս չենք կրնար անոնց ըսել այն ամէնը, ինչ դեռ պիտի ուզէինք ըսել։

Բայց թերեւս ճիշդ այսպիսի պահերուն է, որ մեր հաւատքը իր ամբողջ իմաստը կը ստանայ։

Մենք չենք յաւակնիր ճանչնալ Աստուծոյ խորհուրդները, ո՛չ ալ գիտնալ, թէ ի՛նչ կը կատարուի այն սահմանէն անդին, զոր ո՛չ ոք կրնայ մեր փոխարէն անցնիլ։ Մենք յաւիտենական ճակատագրերու տէրը չենք։ Բայց կրնանք կառչիլ Քրիստոսի այս խոստումին. մահը վերջին խօսքը չունի։

Ուրեմն, փոխանակ փորձելու չափել կեանքերը, կշռել մեղքերը կամ որոշել, թէ ո՛վ աւելի երկար ապրելու արժանի էր այս երկրի վրայ, ընտրենք յիշել այն ամէնը, որ մեզ կապած էր մեկնածներուն։

Միասին անցուցած պահերը, ժպիտները, խօսքերը, երբեմն սովորական թուացող այն փոքրիկ պահերը, որոնք այսօր թանկագին դարձած են։

Որովհետեւ կեանք մը իր սխալներուն չի վերածուիր, ինչպէս նաեւ անոր արժէքը չի չափուիր միայն այն ժամանակով, զոր ապրած է։ Եւ մեր մէկու մը հանդէպ ունեցած սէրը չ՚անհետանար պարզապէս այն պատճառով, որ անոր ներկայութիւնը մեզմէ խլուած է։ 

Ձեզի՛, սիրելի՛ Ալֆա եւ Կարօ տայտային, որոնք քանի մը ամիս առաջ հեռացաք այս աշխարհէն, այս խօսքերն ալ կը նուիրուին։

Մենք ամէն բան չենք գիտեր։ Ամէն բան չենք հասկնար։ Բայց կը յուսանք եւ կը նախընտրենք Աստուծոյ վստահիլ այն ամէնը, զոր մեր սրտերը չեն կրնար բացատրել կամ վերականգնել։ 

Թող այս միտքը մեզի յիշեցնէ, որ պէտք չէ սպասենք կորսնցնելու՝ սիրելու համար, պէտք չէ սպասենք լռութեան՝ կարեւորը ըսելու համար, եւ երբեք պէտք չէ մենք մեզ այնքան արդար կարծենք, որ կարենանք ուրիշ հոգի մը վերջնականապէս դատապարտել։ 

Որովհետեւ ճանապարհի վերջաւորութեան մեզ պիտի չփրկեն ո՛չ մեր դատաստանները, ո՛չ մեր համոզումները, ոչ ալ մեր համեմատութիւնները։ Մեզ պիտի փրկէ Աստուծոյ շնորհքը։

Եւ եթէ օր մը մենք ալ ստիպուինք անցնիլ այդ վերջին սահմանէն, թող մեր յոյսը ամբողջական մնայ այս խոստումին մէջ. 

«Ես եմ յարութիւնն ու կեանքը։ Ան որ ինծի կը հաւատայ, թէպէտեւ մեռնի՛, պիտի ապրի». (Յովհաննու 11։25)։

Անոնց, որոնք մեկնած են, մեր յիշողութիւններուն մէջ տեղ կը պահենք։ Անոնց, որոնք տակաւին մեզի հետ են, մեր սրտերուն մէջ տեղ պահենք։ Իսկ Աստուծոյ յանձնենք այն ամէնը, որ մեր կարողութենէն վեր է։

Որովհետեւ մահը կրնայ վերջ տալ ներկայութեան մը, բայց չի կրնար ջնջել երբեմնի գոյութիւն ունեցած սէրը։

Եւ այնքան ատեն, որ Յիսուս Քրիստոսի հանդէպ յոյսը կը շարունակէ ապրիլ, հրաժեշտը պարտադիր չէ, որ վերջին խօսքը ըլլայ։

ԳՐԻԳՈՐ ԳԱԼՓԱՔՃԵԱՆ

Լիոն