«ԹՈՂ ԲԱՆՏԱՐԿՈՒԻՆ…»

Երէկ երեկոյեան, Թրքահայ վաքըֆներու միութիւնը (ԹՎՄ-ERVAB) ժողով մը գումարեց Սուրբ Փրկիչ Ազգային հիւանդանոցի «Կոմիտաս» սրահի երդիքին տակ։ Թէեւ ընթացիկ ժողովի պարբերականութիւն մը չունի ERVAB-ը, սակայն, նիստի ընթացքին յայտարարուեցաւ, որ սա արտահերթ ժողով մըն էր։ Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարք Ամեն. Տ. Սահակ Ս. արք. Մաշալեան եւ ԱՔ կուսակցութեան Իսթանպուլի երեսփոխան Սեւան Սվաճըօղլու եւս ներկայ գտնուեցան այս փոթորկալից նիստին, որու ընթացքին իսկապէս լարուածութիւնը հասաւ գագաթնակէտին։ ERVAB-ի եւ Սուրբ Փրկիչ Ազգային հիւանդանոցի հոգաբարձութեան ատենապետ Պետրոս Շիրինօղլու ժողովի ընթացքին օրակարգի վրայ բերաւ զանազան պնդումներ, որոնք արդէն մերկացուցին համայնքէն ներս առկայ գայթակղութեան համազօր երեւոյթները։

Ժողովը, ըստ էութեան, նախատեսուած էր Սամաթիոյ ընտանիքի դիմագրաւած դժուարութիւնները արժեւորելու համար։ Արդարեւ, 2026-2027 շրջանի սիրոյ սեղանները յառաջիկայ ամիս պիտի սկսին Սամաթիոյ մատաղօրհնութեամբ։ Ս. Գէորգ եկեղեցւոյ թաղային խորհուրդը այս շրջանին մեծ դժուարութիւններ կը դիմագրաւէ՝ Սահակեան-Նունեան վարժարանի տարեկան պիւտճէի բացը հաւասարակշռելու տեսակէտէ։ Արդարեւ, անցեալ տարուընէ մնացած է պիւտճէի լուրջ բաց մը եւ այս տարի կանխատեսուած պիւտճէով միասին Սամաթիոյ ընտանիքի կարիքները կը հասնին 60 միլիոն թրքական լիրայի մակարդակին, ինչ որ ահազանգային վիճակ մը ստեղծած է։ Սամաթիոյ առընթեր, Գումգաբուի ընտանիքի վերջին շրջանին դիմագրաւած խնդիրներն ալ համայնքէն ներս ահազանգային կացութիւն ստեղծած են։ Ուստի, այս բոլորի լոյսին տակ, որոշուած է ERVAB-ի ժողով մը գումարել՝ այն ակնկալութեամբ, որ կարելի կրնայ ըլլալ լուծման ենթագետին մը ունենալ։ Յամենայնդէպս, ինչպէս միշտ, ERVAB-ի ժողովը հերթական յուսախաբութեան պատճառ դարձաւ՝ քանի համայնքային վարիչներու միջեւ որեւէ հասարակաց մօտեցում կամ միասնական կամք գոյութիւն չունի՝ նոյնիսկ ահազանգային հարցերու վերաբերեալ։

Երէկուան ժողովին ատենապետ Պետրոս Շիրինօղլու հետեւողականօրէն օրակարգի վրայ պահեց այն պնդումները, որոնք քանի մը ամիս առաջ բարձրաձայնած էր՝ մանաւանդ Ս. Զատկի շնորհաւորական ընդունելութեան ընթացքին։ Ան դարձեալ մատնանշեց համայնքային հաստատութիւններու մատակարար մարմիններու գործունէութեան թափանցիկ չըլլալը, հաշուետուողականութեան պակասը եւ նոյնիսկ զեղծումներու վերաբերեալ հարցեր։ Առանձին հաստատութիւններու պարագային քննադատութիւններ ալ հասցէագրեց Պետրոս Շիրինօղլու, իսկ այդ հաստատութիւններու ներկայացուցիչներն ալ բացարձակապէս ընդդիմացան այդ բոլորին դիմաց։ Ի վերջոյ, ընդհանուր առմամբ ստեղծուած պատկերը այն է, որ համայնքէն ներս առանձին հաստատութիւններու կողմէ տնօրինուած ընդհանրական հարստութեան արժեւորման եղանակներու շուրջ բացարձակ տարակարծութիւններ գոյութիւն ունին։ Համայնքի ընտրեալ աշխարհական վարիչները հնարաւորութիւն չեն ունենար հասարակաց յայտարարի մը հասնիլ այդ միջոցներու օգտագործման շուրջ։ Այդ տարակարծութիւններուն վրայ կու գան աւելնալ անտարբերութիւնն ու անվստահութիւնը, ինչ որ հարցը շատ աւելի խորքային կը դարձնէ։ Ներկայիս ստեղծուած կացութիւնը աներկբայ ցոյց կու տայ, թէ թափանցիկութեան պակասներու եւ զեղծումներու վերաբերեալ պնդումներուն կապակցութեամբ հետզհետէ աւելի կ՚ակնկալուի՝ պատկան իշխանութիւններու կողմէ հակակշռման գործառոյթի կատարման անհրաժեշտութիւնը։ Արդարեւ, Պետրոս Շիրինօղլուի կողմէ բարձրաձայնուած պնդումներուն զուգահեռ, Ամեն. Ս. Պատրիարք Հայրն ալ արտայայտեց շատ զգայացունց մօտեցում մը։ Նորին Ամենապատուութիւնը այն աստիճան վճռական էր, որ սոյն խնդիրներուն կապակցութեամբ ըսաւ. «Անհրաժեշտութեան պարագային թող բանտարկուին»։

Իսկապէս տխուր էր երէկուան ժողովին մթնոլորտը՝ մինչ բարձրաձայնուեցան նաեւ խնդիրներն ու կասկածները՝ վարժարան մը չհովանաւորող մեր եկեղեցիներու թաղային խորհուրդներու եկամուտներու եւ հասոյթներուն մասին։ Այս խնդիրը երկար ժամանակէ ի վեր համայնքային վարիչներուն միջեւ կ՚արծարծուի եւ երէկուան նիստին ժամանակ գագաթնակէտին հասաւ համապատասխան անհանգստութիւնը։ 

ERVAB-ի երէկուան ժողովը երկար ժամանակէ վերջ դռնփակ չգումարուեցաւ։ Համայնքային մամուլի ներկայացուցիչները հնարաւորութիւն ունեցան հետեւելու քննարկումներու եւ հարցումներ հարցնելու։ Այս փուլին կարելի է ըսել, որ թրքահայ ազգային-եկեղեցական կեանքէն ներս առկայ է վարչական մեծ սնանկութիւն մը։ Համայնքը ամլութեան եւ լուրջ փակուղիի մը ճիրաններուն մէջ է։ Հորիզոնին վրայ կ՚ուրուագծուին անխուսափելի ցնցումներ՝ տասնամեակներէ ի վեր կուտակուած խնդիրներու անտեսման, հաւանական լուծումներու գիտակցաբար յետաձգման, միայն օրը փրկելու համար խաբուսիկ քայլերու հետեւանքով։ Այժմ համայնքը յորձանուտի մը մէջ է՝ վարչական անկազմակերպութեան, կամքի պակասի եւ ժողովրդագրական կապերու կացութեան եռաչափ հանգամանքներու բերումով։ Առկայ յորձանուտը իր հետ կը բերէ անշրջադարձելի տագնապ մը, որ իսկապէս հիւծիչ, մաշեցուցիչ է թրքահայ համայնքին տեսակէտէ, կը սպառնայ անոր ապագային եւ մանաւանդ հաստատութիւններու լինելութեան։ Համայնքային հաստատութիւնները, ակնյայտօրէն, չեն կրցած քայլ յարմարցնել նոր ժամանակներուն, կրթական հաստատութիւնները չեն ծառայեր իրենց լինելութեան նպատակներուն եւ այս բոլորը արդէն անկումի մը դէմ յանդիման թողած են թրքահայութիւնը։ Առկայ տագնապի յաղթահարման միակ յոյսը կրնայ ըլլալ իսկապէս իրատես հաշուարկներով ընդհանուր զօրաշարժի մը մթնոլորտին ստեղծուիլը։ Յամենայնդէպս, լաւատեսութենէ կամ յոռետեսութենէն անդին՝ իրատես դիտարկումները այս ուղղութեամբ ի՞նչ յոյս կրնան ներշնչել՝ այդքանը պէտք է թողուլ հանրային կարծիքի դատողութեան։

ԱՐԱ ԳՕՉՈՒՆԵԱՆ