ԵՐՋԱՆԿՈՒԹԻՒՆԸ ԱՐԺԷՔ ԳԻՏՆԱԼՈՒ ՄԷՋ Է

«Երջանիկ մարդիկ ամենէն լաւ բաները ունեցողներ չեն, այլ անոնք են, որոնք իրենց ունեցածը այնքան կը սիրեն, որ չեն ուզեր զայն կորսնցնել»։

Այս խօսքը մեզ կը կանգնեցնէ շատ պարզ, բայց մարդու ամբողջ կեանքը փոխելու կարողութեամբ ճշմարտութեան մը առջեւ։ Մենք յաճախ երջանկութիւնը կը փնտռենք այն բաներու մէջ, որոնց դեռ չենք տիրացած։ Կը կարծենք, թէ եթէ աւելի շատ դրամ ունենայինք, աւելի գեղեցիկ տունի մը մէջ ապրէինք, աւելի լաւ ինքնաշարժ ունենայինք, աւելի յաջող աշխատանքի մը հասնէինք կամ մեր կեանքը ուրիշներու կեանքին նման դարձնէինք՝ այն ժամանակ միայն իսկապէս երջանիկ պիտի ըլլայինք։

Բայց, մարդուն ցանկութիւնները սահման չունին։ Այն, ինչ որ երէկ երազանք էր, այսօր սովորական կը դառնայ, իսկ վաղը՝ անբաւարար։ Մենք կը հասնինք մեր ուզածին եւ, հազիւ թէ հասած, աչքերնիս կը դարձնենք ուրիշ բանի մը։ Այսպէս, կեանքը կը վերածուի մշտական հետապնդումի մը՝ ունենալ, հասնիլ, ձեռք բերել, գերազանցել, փոխարինել։

Եւ այդ անվերջ վազքին մէջ երբեմն կը մոռնանք նայիլ մեր կողքին գտնուող բաներուն։ Կը մոռնանք այն մարդը, որ ամէն օր մեր կողքին է։ Կը մոռնանք այն տան ջերմութիւնը, ուր կը վերադառնանք։ Կը մոռնանք այն բարեկամութիւնը, որ տարիներու ընթացքին կառուցուած է։ Կը մոռնանք առողջութեան, խաղաղութեան, սովորական առօրեային եւ նոյնիսկ փոքր ուրախութիւններուն արժէքը։

Մարդը յաճախ կորսնցնելէ ետք միայն կը հասկնայ, թէ ինչ ունէր։ Երբեմն կորսնցուցածը մեծ բան մը չէ եղած։ Գուցէ առօրեայ սովորութիւն մըն էր. մէկու մը ներկայութիւնը, հին տուն մը, ընտանիքի մը շուրջը հաւաքուելու պահ մը, ընկերոջ մը ձայնը, կամ այն պարզ զգացումը, թէ կայ մէկը, որուն կրնանք հեռաձայնել, երբ աշխարհի ամբողջ ծանրութիւնը մեր ուսերուն վրայ զգանք։

Եւ երբ այդ «սովորական» բաները այլեւս չըլլան, անոնք յանկարծ կը դառնան մեր ամենաթանկագին յիշողութիւնները։ Երջանկութիւնը, հետեւաբար, միշտ նոր բան մը ձեռք բերել չէ։ Երբեմն երջանկութիւնը այն պահն է, երբ մարդ կը դադրի իր ունեցածը սովորական համարելէ։

Մենք ունինք այնպիսի սովորութիւն մը, որ միշտ կը կարծենք, թէ ամենալաւը տակաւին մեր առջեւն է։ Այդ մտածելակերպը ինքնին վատ չէ։ Երազելը, յառաջ երթալը, աւելի լաւ կեանք մը կառուցելու ցանկութիւնը՝ մարդու բնութեան մաս կը կազմեն։ Բայց, երբ վաղուան երազանքը մեզ կը կուրցնէ այսօրուան իրականութեան հանդէպ, մենք կը սկսինք կորսնցնել այն, ինչ որ արդէն ունինք։

Մարդը կրնայ ունենալ շատ բան եւ դարձեալ աղքատ զգալ։ Եւ կրնայ ունենալ քիչ բան, բայց, իր ունեցածին հանդէպ այնպիսի սէր ու երախտագիտութիւն ունենալ, որ իր կեանքը լիարժէք զգայ։ Որովհետեւ ունեցուածքի քանակը միշտ չ՚որոշեր կեանքի հարստութիւնը։

Կան մարդիկ, որոնք մեծ տուներու մէջ կ՚ապրին, բայց իրենց տունին մէջ ջերմութիւն չկայ։ Կան մարդիկ, որոնք մեծ հարստութիւն ունին, բայց ո՛չ մէկուն կրնան վստահիլ։ Կան մարդիկ, որոնք բազմաթիւ ծանօթներ ունին, բայց չկայ մարդ մը իսկ, որուն առջեւ կրնան առանց դիմակի ներկայանալ։ Եւ կան ուրիշներ, որոնք գուցէ շատ քիչ բան ունին, բայց երեկոյեան իրենց տան դուռը բանալով կը զգան, որ վերադարձած են այն վայրը, ուր իրենց կը սպասեն։ Հոն է երջանկութեան տարբերութիւնը։

Երջանկութիւնը երբեմն ո՛չ թէ ունեցածիդ մեծութեան, այլ ունեցածիդ հետ կապիդ մէջ է։ Մեր սիրած մարդը մեզի համար կարեւոր կը դառնայ ո՛չ թէ որովհետեւ ան աշխարհի ամենակատարեալ մարդն է, այլ որովհետեւ անոր հետ մեր ապրած պահերը անփոխարինելի են։ Տունը մեզի համար տուն կը դառնայ ո՛չ թէ անոր պատերու գեղեցկութեան պատճառով, այլ որովհետեւ այդ պատերուն մէջ մեր կեանքի մէկ մասը ապրած ենք։ Հին լուսանկարը թանկարժէք կը դառնայ ո՛չ թէ իր նիւթական արժէքով, այլ որովհետեւ անոր մէջ պահուած է ժամանակ մը, որ այլեւս չենք կրնար վերադարձնել։

Այս պատճառով է, որ սէրը մարդուն ունեցածը կը վերածէ արժէքի։ Երբ մենք իսկապէս կը սիրենք, կը սկսինք պահպանել։ Կը նկատենք մանրուքները։ Կը գնահատենք ներկայութիւնը։ Աւելի ուշադիր կը լսենք։ Շնորհակալութիւն կը յայտնենք աւելի յաճախ։ Կը հասկնանք, որ ոչինչ երաշխաւորուած է յաւիտեան։

Կեանքի ամենացաւալի ճշմարտութիւններէն մէկն ալ այն է, որ շատ բաներ կը կարծենք մնայուն, միայն որովհետեւ անոնք այսօր մեր կողքին են։ Բայց մարդիկ կը փոխուին, ժամանակը կ՚անցնի, տուները կը փոխուին, մարմինները կը ծերանան, ընկերութիւնները երբեմն կը հեռանան, ծնողները կը մեծնան, երեխաները կը մեծնան, քաղաքները կը փոխուին, իսկ մենք՝ առանց նկատելու, կը դառնանք մեր իսկ յիշողութիւններուն պահապանները։

Ուստի, սիրել ունեցածը՝ նաեւ ժամանակի անցողիկութիւնը ընդունիլ է։ Գիտնալ, որ այս երեկոն կրնայ կրկին չգալ։ Գիտնալ, որ այս զրոյցը կրնայ վերջինը ըլլալ։ Գիտնալ, որ այս մարդուն ներկայութիւնը մեր կեանքին մէջ բնական իրողութիւն մը չէ, այլ պարգեւ մըն է։ Այս գիտակցութիւնը մարդը տխուր չի դարձներ։ Ընդհակառակը՝ կը սորվեցնէ ապրիլ աւելի խորութեամբ։

Երբ կը գիտնանք, որ ամէն ինչ ժամանակաւոր է, կը սկսինք աւելի լաւ տեսնել ներկան։ Սուրճի մը պարզ համը կը դառնայ հաճելի։ Տան մէջ լսուող ծիծաղը կը դառնայ թանկագին։ Սիրելի մարդու մը մէկ նախադասութիւնը կրնայ ամբողջ օրը փոխել։ Մայրամուտը այլեւս պարզ բնութեան տեսարան մը չ՚ըլլար, այլ օրուան մը լուռ հրաժեշտը։

Գուցէ երջանկութիւնը հոն է, ուր մարդ կը դադրի անընդհատ «աւելին» փնտռելէ եւ կը սկսի խորութեամբ զգալ իր ունեցած «բաւականը»։

Աշխարհը մեզ ամէն օր կը համոզէ, թէ պակասներ ունինք։ Գովազդները կը պատմեն, թէ աւելի նոր բան մը պէտք է ունենանք։ Ընկերային ցանցերը կը ցուցադրեն ուրիշներու ընտրուած եւ փայլեցուած կեանքերը։ Մարդիկ կը համեմատեն իրենց տուները, ինքնաշարժները, ճամբորդութիւնները, աշխատանքները եւ նոյնիսկ իրենց երջանկութիւնը ուրիշներուն հետ։ Եւ այս համեմատութեան մէջ մարդ կրնայ մոռնալ իր սեփական կեանքը ապրիլ։ Մինչդեռ երջանկութիւնը համեմատական մրցավազք մը չէ։

Մարդ մը պէտք չէ ունենայ այն, ինչ որ ուրիշը ունի, որպէսզի իր ունեցածը արժէքաւոր ըլլայ։ Եթէ այսօր ունիս մէկը, որ քեզ անկեղծօրէն կը սիրէ, գուցէ աւելի հարուստ ես, քան կը կարծես։ Եթէ ունիս տուն մը, ուր կրնաս խաղաղութեամբ քնանալ, գուցէ շատ բան ունիս։

Եթէ ունիս բարեկամ մը, որուն կրնաս վստահիլ, գուցէ մեծ հարստութիւն մը ունիս։ Եթէ առաւօտ մը կ՚արթննաս եւ դեռ ունիս նոր օր մը ապրելու հնարաւորութիւնը, գուցէ այդ օրն իսկ պէտք է շնորհակալութեամբ ընդունիս։ Որովհետեւ կեանքի ամենամեծ կորուստները միշտ այն բաները չեն, որոնք երբեք չենք ունեցած։ Երբեմն ամենամեծ կորուստները այն բաներն են, որոնց ներկայութիւնը այնքան սովորական համարած ենք, որ անոնց արժէքը հասկցած ենք միայն հեռանալէն ետք։

Գուցէ իսկական երջանկութիւնը այն պահն է, երբ կը նայինք մեր կեանքին եւ կը հասկնանք, որ այն, ինչ որ ունինք, մեզի համար այնքան թանկագին է, որ այլեւս ուրիշներուն ունեցածը մեզ չի հմայեր։ Որովհետեւ երբ մարդ իսկապէս կը սիրէ իր ունեցածը, «աւելի» բառը կը սկսի իր ուժը կորսնցնել։ Եւ այդ պահուն մարդ կը հասկնայ շատ պարզ, բայց խորունկ բան մը․ երջանկութիւնը միշտ կեանքին մէջ նոր բան մը գտնելն է։ Երբեմն անոր ամենամաքուր ձեւը մեր ունեցածին մէջ նոր արժէք մը գտնելն է։

Ու երբ օր մը ետ նայինք մեր կեանքին, թերեւս պիտի չհարցնենք՝ «Որքա՞ն բան ունեցայ»։ Պիտի հարցնենք՝ «Որքա՞ն սիրեցի այն, ինչ որ ունէի»։ Եւ հաւանաբար այդ հարցումին մէջ թաքնուած պիտի ըլլայ մեր ամբողջ կեանքի պատասխանը։

ՊԻԱՆՔԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ